หม้อทอดไร้น้ำมันทอดจริงไหม? ข้างในคือเตาอบลมร้อนตัวเล็ก

สแนปซัม! หม้อทอดไร้น้ำมัน ทอดได้โดยไม่ต้องใช้น้ำมัน เทคโนโลยีใหม่สุดๆ!

ซัมชื่อมันหลอกเรามาตั้งแต่คำแรกเลยสแนป จริงๆ มันไม่ได้ทอด ไปดูข้างในกัน

หม้อทอดไร้น้ำมันกลายเป็นเครื่องครัวที่แทบทุกบ้านมี ราคาตั้งแต่ไม่กี่ร้อยไปจนถึงหลายพันบาท แต่ก่อนจะเลือกซื้อใบไหน ลองเปิดแฟ้มคดีนี้ดูก่อนว่าในกล่องนั้นมีอะไร ใครเป็นคนคิด และเครื่องแพงกับเครื่องถูกต่างกันที่ตัวเลขไหนจริงๆ

หลักฐานชิ้นที่ 1ข้างในไม่มีน้ำมันให้ทอด

การทอดแบบดั้งเดิมคือจุ่มอาหารลงในน้ำมันร้อน แต่หม้อทอดไร้น้ำมันไม่มีอ่างน้ำมันเลย ข้างในมีแค่ ขดลวดให้ความร้อนกับพัดลม ที่เป่าลมร้อนวนรอบอาหารด้วยความเร็วสูง ตะกร้ามีรูให้ลมผ่าน ลมร้อนจึงโดนอาหารทั้งด้านล่าง ด้านข้าง และด้านบน

นิตยสาร BBC Science Focus บอกว่าคำว่า "fryer" เป็นชื่อที่เรียกไม่ตรงกับความจริง (misnomer) เพราะหลักการจริงๆ ใกล้กับ เตาอบลมร้อน (convection oven) ที่ปรับให้แรงขึ้น มากกว่า Consumer Reports ก็เรียกมันว่า "เตาอบลมร้อนตัวเล็ก" เหมือนกัน

สแนปแล้วมันต่างจากเตาอบลมร้อนธรรมดาตรงไหน

ซัมห้องมันเล็กกว่ามาก ลมเลยวิ่งเร็วและส่งความร้อนถึงอาหารแรงกว่า

เตาอบลมร้อนก็มีพัดลมหมุนอากาศเหมือนกัน แต่ห้องอบกว้าง ส่วนหม้อทอดไร้น้ำมันอัดทุกอย่างไว้ในห้องเล็กๆ ลมจึงวิ่งเร็วกว่า ถ่ายเทความร้อนได้แรงกว่า และห้องเล็กยังร้อนเร็วกว่าด้วย

แล้วทำไมอาหารถึงกรอบเหมือนทอด

ความกรอบและสีน้ำตาลมาจาก ปฏิกิริยาเมลลาร์ด (Maillard reaction) ซึ่งเกิดตอนผิวอาหารร้อนจัด ตามข้อมูลในวิกิพีเดีย การทอดแบบน้ำมันท่วมใช้น้ำมันร้อนราว 140 ถึง 165 องศาเซลเซียส ส่วนหม้อทอดไร้น้ำมันใช้อากาศร้อนได้ถึงราว 200 องศาเซลเซียส บวกกับน้ำมันเคลือบบางๆ อาหารจึงได้สีน้ำตาลใกล้เคียงกัน BBC Science Focus อธิบายเสริมว่าลมแรงทำให้ผิวเป็นสีน้ำตาลเร็ว ขณะที่ข้างในยังชุ่มฉ่ำอยู่

ข้อสังเกตคือ แหล่งข้อมูลพูดถึง "น้ำมันน้อย" หรือ "เคลือบบางๆ" ไม่มีที่ไหนบอกว่าไม่ใช้น้ำมันเลยสักหยด

หลักฐานชิ้นที่ 2คนคิดไม่ใช่บริษัทใหญ่

สแนปแล้วใครคิดล่ะ บริษัทใหญ่ใช่ไหม

คนคิดคือ Fred van der Weij (ในเอกสารสิทธิบัตรใช้ชื่อ Fedde van der Weij) วิศวกรชาวดัตช์ เขาเริ่มคิดไอเดียนี้ในปี 2006 แล้วขายสิทธิ์ให้ Philips ที่เปิดตัวในชื่อ "Airfryer" ที่งานแสดงสินค้า IFA เบอร์ลิน ปี 2010

เอกสารสิทธิบัตรสหรัฐฯ เลขที่ US 8,299,404 มีวันยื่นสิทธิ์ครั้งแรก (priority date) คือ 16 มิถุนายน 2006 และออกสิทธิบัตรเมื่อ 30 ตุลาคม 2012 หัวใจของสิ่งประดิษฐ์นี้คือ ตัวนำทางลม (air guide) ใต้ห้องปรุง มันบังคับให้ลมร้อนพุ่งขึ้นผ่านก้นตะกร้าที่ลมผ่านได้ ผ่านตัวอาหาร แล้ววนกลับลงมา ลมจึงไหลสม่ำเสมอและอาหารสุกเท่ากัน

เครื่องแรกของโลกจริงไหม

หลายคนเล่าว่า Philips ปี 2010 คือหม้อทอดไร้น้ำมันเครื่องแรก แต่วิกิพีเดียระบุว่า Groupe SEB เปิดตัว ActiFry ในฝรั่งเศสตั้งแต่ปี 2006 เครื่องนี้ใช้ใบกวนกับน้ำมันเล็กน้อย โครงสร้างต่างจากของ Philips จึงพูดได้แค่ว่า Airfryer ของ Philips คือเครื่องที่ทำให้หม้อทอดไร้น้ำมันดังไปทั่วโลก ไม่ใช่เครื่องแรก

หลักฐานชิ้นที่ 3ค่าไฟถูกกว่าเตาอบ ถ้าทำทีละน้อย

สแนปแล้วประหยัดไฟจริงไหม

องค์กรผู้บริโภคจากสองประเทศทดสอบแล้ว ผลออกมาไปทางเดียวกัน

• Which? (อังกฤษ, 5 ธันวาคม 2022) ไก่อบใช้ค่าไฟ 18 เพนนี ส่วนเตาอบใช้ 39 เพนนี เฟรนช์ฟรายส์ราว 2 ที่ใช้ 10 เพนนี ส่วนเตาอบใช้ 29 เพนนี และมันฝรั่งอบใช้ 9 เพนนี ส่วนเตาอบใช้ 37 เพนนี
• CHOICE (ออสเตรเลีย, อัปเดต 27 ตุลาคม 2023) ตามการทดสอบของ CHOICE ที่ทำในบ้านหลังเดียว หม้อทอดไร้น้ำมันใช้ค่าไฟราว 1 ใน 3 ของเตาอบ เช่น อบพาย 35 นาที ค่าไฟ 15 เซนต์ ส่วนเตาอบใช้ 50 นาที (รวมอุ่นเครื่อง 15 นาที) ค่าไฟ 43 เซนต์

สรุปได้ว่า ถ้าทำอาหารทีละน้อย ค่าไฟของหม้อทอดไร้น้ำมันอยู่ที่ราว 1 ใน 3 ถึงครึ่งหนึ่งของเตาอบใบใหญ่ เหตุผลหลักคือไม่ต้องอุ่นห้องอบใหญ่ทั้งห้อง

หลักฐานชิ้นที่ 4สิ่งที่ต้องแลกคือความจุ

สแนปงั้นมีแต่ข้อดีสิ

ซัมที่ต้องแลกคือความจุ ในการทดสอบ ใส่เฟรนช์ฟรายส์ได้แค่ครึ่งตะกร้า ไม่เกิน 500 กรัม ราว 2 ถึง 3 ที่

จากการทดสอบของ Which? ควรใส่อาหารแค่ครึ่งตะกร้า เฟรนช์ฟรายส์ไม่เกินราว 500 กรัม หรือราว 2 ถึง 3 ที่ ถ้าใส่แน่นกว่านั้น ลมร้อนจะวนไม่ทั่ว ถ้าจะอบเค้กก็ต้องใช้พิมพ์ใบเล็กลง บ้านที่มีหลายคนต้องทำหลายรอบ ค่าไฟที่ประหยัดได้ก็ลดลงตามไปด้วย

หลักฐานชิ้นที่ 5แพงกับถูกต่างกันตรงไหน

สแนปแล้วเครื่องแพงกับเครื่องถูกต่างกันตรงไหน

ซัมยังไม่มีผลทดสอบไหนยืนยันว่าวัตต์สูงหรือราคาแพงทำให้กรอบกว่า

ทีมเราไม่พบผลทดสอบจากองค์กรผู้บริโภคที่ยืนยันว่า "วัตต์สูง" หรือ "ราคาแพง" ทำให้อาหารกรอบกว่า สิ่งที่ยืนยันได้ว่าต่างกันจริงคือ ความจุของตะกร้า และ ค่าไฟเมื่อเทียบกับเตาอบ ส่วนวัตต์เป็นแค่กำลังไฟของเครื่อง ไม่ได้บอกว่าอาหารจะอร่อยแค่ไหน

มาตรฐานความปลอดภัยในไทย

ตามข้อมูลของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) มอก. 1641-2552 เป็นมาตรฐานบังคับสำหรับเครื่องทำอาหารไฟฟ้าแบบเคลื่อนย้ายได้ที่ใช้ในครัวเรือน (เช่น เตาอบ เครื่องปิ้งขนมปัง) ปรับมาจากมาตรฐานสากล IEC 60335-2-9 และมีผลบังคับตั้งแต่ 17 สิงหาคม 2560 ทีมเรายังไม่พบเอกสารทางการที่ระบุชื่อ "หม้อทอดไร้น้ำมัน" ไว้ในขอบข่ายตรงๆ จึงแนะนำให้ดูตรา มอก. บนตัวเครื่องและกล่อง แล้วตรวจเลข มอก. ที่เว็บไซต์ สมอ. อีกครั้งก่อนซื้อ

เช็กลิสต์ก่อนซื้อ

1. ความจุ พอสำหรับคนในบ้านไหม และจำไว้ว่าใส่ได้จริงแค่ราวครึ่งตะกร้า
2. ปริมาณที่ทำต่อครั้ง ถ้าทำทีละน้อย หม้อทอดไร้น้ำมันประหยัดค่าไฟกว่าเตาอบ แต่ถ้าต้องทำทีละมากและทำหลายรอบ ส่วนต่างจะลดลง
3. ตรา มอก. บนเครื่องและกล่อง พร้อมตรวจเลขกับ สมอ.
4. อย่าจ่ายเพิ่มเพราะวัตต์หรือราคาอย่างเดียว เพราะยังไม่มีผลทดสอบยืนยันว่าทำให้กรอบกว่า

สรุปคดี

• หม้อทอดไร้น้ำมันไม่ได้ทอด ข้างในคือขดลวดร้อนกับพัดลม เป็นเตาอบลมร้อนตัวเล็กที่ลมแรง
• คนคิดคือ Fred van der Weij คิดไอเดียปี 2006 แล้วขายสิทธิ์ให้ Philips ที่เปิดตัวปี 2010
• ประหยัดค่าไฟจริงเมื่อทำทีละน้อย ราว 1 ใน 3 ถึงครึ่งหนึ่งของเตาอบ แลกกับความจุที่น้อย
• เลือกที่ความจุ ไม่ใช่ราคา

ซัมสรุปคดี สแนป หม้อทอดไร้น้ำมันคือเตาอบลมร้อนตัวเล็ก เลือกที่ความจุ ไม่ใช่ราคา