หูทองฟังออกจริงไหม? หูฟังแพงกว่าเสียงดีกว่าหรือเปล่า

สแนปซัม! หูฟังมีตั้งแต่หลักร้อยถึงหลักแสน ยิ่งแพงเสียงยิ่งดี คนหูทองฟังออกหมด!

ซัมหูทองมีจริงนะสแนป แต่ต้องดูก่อนว่าเขาฟังออกอะไร มาเปิดผลทดสอบกัน

"หูทอง" (golden ears) คือคนที่ฟังความต่างของเสียงได้ละเอียดกว่าคนทั่วไป คำถามของคดีนี้คือ ถ้าฟังโดยไม่รู้ยี่ห้อ หูทองฟังออกอะไรกันแน่ และราคาหูฟังบอกคุณภาพเสียงได้แค่ไหน

หลักฐานชิ้นที่ 1ตามหาเสียงเหมือนจริง เริ่มต้นที่แผ่นดีบุก

ซัมเรื่องนี้เริ่มจากปี 1877 ที่เอดิสันบันทึกเสียงลงแผ่นดีบุกได้ หลังจากนั้นคนก็ตามหาเสียงที่เหมือนจริงที่สุดเรื่อยมา จนคำว่าไฮไฟกลายเป็นคำขายของในยุค 1950

ตามที่ Wikipedia หน้า Phonograph สรุปไว้ Thomas Edison ประกาศเครื่องเล่นแผ่นเสียง (phonograph) เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 1877 เครื่องนี้บันทึกเสียงลงแผ่นดีบุกที่พันรอบกระบอกมีร่อง เขาทดสอบด้วยการท่องกลอน "Mary Had a Little Lamb" และได้สิทธิบัตรสหรัฐฯ เลขที่ 200,521 เมื่อ 19 กุมภาพันธ์ 1878

Wikipedia หน้า High fidelity เล่าต่อว่า ตั้งแต่ปี 1948 เริ่มมีแผ่น LP เทป และวิทยุ FM พอถึงทศวรรษ 1950 คำว่า "hi-fi" ก็กลายเป็นคำที่ผู้ผลิตใช้ทำการตลาด

หลักฐานชิ้นที่ 2หูทองมีจริง แต่ก็ยังเป็นหูมนุษย์

สแนปแล้วหูทองฟังละเอียดกว่าคนอื่นจริงไหม

ซัมจริง คนที่ฝึกฟังมาแยกความต่างเล็กๆ ได้ดีกว่า แต่หูทุกคนยังได้ยินในช่วงราว 20 เฮิรตซ์ถึง 20 กิโลเฮิรตซ์ และขีดบนลดลงตามอายุ

งานวิจัยของ Harman ที่ Sean Olive สรุปไว้ในวารสาร Acoustics Today (2022) พบว่าผู้ฟังที่ผ่านการฝึกแยกความต่างของหูฟังได้แม่นกว่าผู้ฟังทั่วไปจริง แต่ความชอบของสองกลุ่มไปทางเดียวกัน

ส่วนขีดจำกัดของหู ตามที่ Wikipedia หน้า Hearing range สรุปไว้ มนุษย์โดยทั่วไปได้ยินในช่วงราว 20 เฮิรตซ์ถึง 20 กิโลเฮิรตซ์ หูไวที่สุดในช่วงราว 2,000 ถึง 5,000 เฮิรตซ์ และช่วงที่ได้ยินจะแคบลงตามอายุ โดยเสียงสูงจะหายไปก่อน หูทองจึงไม่ได้ยินเกินช่วงนี้ แต่ฝึกจนจับความต่างเล็กๆ ภายในช่วงนี้ได้ดีกว่า

หลักฐานชิ้นที่ 3ทำไมต้องปิดตาและตั้งเสียงให้ดังเท่ากัน

สแนปงั้นเอามาฟังเทียบกันเลยสิ

ซัมต้องปิดตาและตั้งเสียงให้ดังเท่ากันก่อน เพราะเสียงที่ดังกว่านิดเดียวก็ฟังดูดีกว่าแล้ว และพอเห็นยี่ห้อ ความชอบก็เปลี่ยนได้มาก

Wikipedia หน้า Golden ear สรุปงานของ Floyd Toole นักวิจัยด้านเสียงไว้ว่า พอผู้ฟังเห็นอุปกรณ์ที่กำลังฟัง ความชอบก็เปลี่ยนไปมาก แต่พอฟังแบบปิดตา ความต่างหลายอย่างก็หายไป และเสียงที่ดังกว่ามักฟังดูดีกว่า

หลักฐานชิ้นที่ 4ผลทดสอบหูฟังของ Harman

Sean Olive สรุปไว้ใน Acoustics Today ว่าทีมวิจัยของ Harman (บริษัทที่ผลิตเครื่องเสียงเอง) ทดสอบหูฟังแบบควบคุมตัวแปรไว้หลายชุด ดังนี้

• ปี 2014 ผู้ฟัง 283 คนจาก 4 ประเทศ (แคนาดา สหรัฐฯ เยอรมนี จีน) ฟังผ่านวิธี "หูฟังเสมือน" คือปรับเสียงหูฟังต้นแบบตัวเดียวให้เหมือนแต่ละรุ่น เพื่อตัดอคติจากยี่ห้อ ราคา ดีไซน์ และน้ำหนักออก
• ปี 2018 ทดสอบหูฟัง 31 รุ่นจากผู้ผลิต 18 ราย ราคาตั้งแต่ 60 ถึง 4,000 ดอลลาร์ กับผู้ฟัง 130 คน ผลคือ กราฟการตอบสนองความถี่ยิ่งห่างจากเป้าหมายที่คนส่วนใหญ่ชอบ (เรียกว่า Harman target) คะแนนก็ยิ่งต่ำ และโมเดลที่สร้างจากกราฟนี้ทำนายคะแนนได้แม่นมาก (r = 0.86 สำหรับหูฟังแบบครอบหูและแนบหู และ 0.91 สำหรับหูฟังแบบสอดหู)

สแนปแล้วราคาล่ะ

ซัมพอดูจากหูฟัง 158 รุ่น ราคากับคะแนนสัมพันธ์กันน้อยมาก แพงกว่าไม่ได้แปลว่าคะแนนดีกว่า

เมื่อใช้โมเดลนี้ทำนายคะแนนหูฟัง 158 รุ่น ความสัมพันธ์ระหว่างราคากับคะแนนอยู่ที่ราว r = 0.18 ถึง 0.23 แปลว่ามีแนวโน้มไปทางบวกเล็กน้อย แต่ราคาบอกคุณภาพเสียงได้น้อยมาก บทความเดียวกันยังอ้างถึงงาน 2 ชิ้นที่วัดหูฟังรวมกว่า 400 รุ่น และไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างราคาขายกับกราฟการตอบสนองความถี่

ความชอบของแต่ละคนก็ไม่เหมือนกัน ผู้ฟังราว 64% ชอบเสียงตรงเป้าหมาย 15% ชอบเบสมากกว่า และ 21% ชอบเบสน้อยกว่า

ต้องบอกกันตรงๆ ว่าผู้วิจัยสังกัดบริษัทที่ขายหูฟัง และผู้ฟังส่วนใหญ่ในการทดสอบเป็นพนักงานของ Harman Olive เองก็ระบุข้อจำกัดเหล่านี้ไว้ในบทความ

แฟ้มแนบ: แล้วไฟล์ไฮเรสล่ะ

ส่วนเรื่องไฟล์ความละเอียดสูง (hi-res) เทียบกับ CD ตามข่าวของ Queen Mary University of London ปี 2016 Joshua Reiss รวบรวมงานวิจัย 18 ชิ้น มีการทดสอบรวมกว่า 12,000 ครั้ง และพบว่าผู้ฟังที่ผ่านการฝึกแยกได้ถูกราว 60% ของจำนวนครั้ง Reiss เรียกว่าเป็นข้อได้เปรียบที่ "เล็ก แต่มีความสำคัญ" เรื่องนี้ยังถกเถียงกันอยู่ และเป็นคนละเรื่องกับราคาหูฟัง

หลักฐานชิ้นที่ 5ก่อนซื้อ ดูอะไร

สแนปแล้วเราควรดูอะไร

ซัมดูกราฟเสียงเทียบเป้าหมาย ใส่แล้วแนบหูและสบายไหม และโคเดกบลูทูธต้องมีทั้งในมือถือและหูฟัง ถึงจะใช้งานได้จริง

เรื่องโคเดก เอกสารของ Android Open Source Project อธิบายว่ามือถือจะเลือกโคเดกที่ดีที่สุดซึ่ง ทั้งมือถือและหูฟังรองรับตรงกัน ถ้าหูฟังรองรับโคเดกที่มือถือไม่มี โคเดกนั้นก็ใช้ไม่ได้ ส่วนเรื่องการแนบหู งานของ Harman วัดเสียงด้วยหูจำลองที่จำลองเสียงรั่วไว้ด้วย เพราะใส่แนบหรือไม่แนบก็ทำให้เสียงที่ได้ยินต่างกัน

เช็กลิสต์ก่อนซื้อ

1. กราฟการตอบสนองความถี่ ของรุ่นนั้นใกล้เป้าหมายที่คนส่วนใหญ่ชอบแค่ไหน
2. ปรับ EQ หรือปรับเบสและเสียงแหลมได้ไหม Olive แนะนำให้ปรับเสียงเองให้ตรงกับความชอบของแต่ละคน เพราะแต่ละคนชอบไม่เหมือนกัน
3. ใส่แล้วแนบหูและสบาย ลองใส่จริงก่อนถ้าทำได้
4. โคเดกบลูทูธ เช็กว่ามือถือของเรารองรับโคเดกเดียวกับหูฟังไหม
5. ถ้าจะฟังเทียบ ตั้งความดังให้เท่ากัน และถ้าทำได้ ให้คนอื่นสลับให้โดยไม่บอกว่าเป็นตัวไหน

สรุปคดี

• หูทองมีจริง คนที่ฝึกฟังแยกความต่างเล็กๆ ได้ดีกว่า แต่ยังได้ยินในช่วงเดียวกับมนุษย์ทั่วไป
• สิ่งที่หูฟังต่างกันจริง คือสมดุลเสียงที่วัดเป็นกราฟได้
• ราคา สัมพันธ์กับคะแนนเสียงน้อยมาก

ซัมสรุปคดี สแนป หูทองฟังออกจริง แต่ที่ฟังออกคือสมดุลเสียง ไม่ใช่ป้ายราคา